Khoa học công nghệ > Tiến bộ KTvà CN phân bón
 
 

PHÂN BÓN CHO CÂY ĂN QUẢ

(16/02/2006,12:00:00) 

Cam quýt - Chuối - Nhãn - i - Chôm chôm - Xoài

Hồng xiêm - Măng cụt - Sầu riêng

 

  Bón phân cho cam quýt

Cam quýt là các loài cây ăn quả được trồng phổ biến ở nước ta. Với năng suất  20 tấn quả cam lấy đi từ đất 34kgN; 10kg P2O5; 64kg K2O. Tính trung bình 1 tấn quả cam cây lấy từ đất 1,7kg N; 0,5kg P2O5; 3,2kg K2O.

Kali là yếu tố cam lấy từ đất nhiều nhất. Vì vậy, bón kali có thể làm tăng năng suất cam 10-46%, hệ số lãi do bón phân cân đối cho cam có thể đạt đến 4,5-5,0. Cân đối giữa phân hữu cơ và phân vô cơ làm cho năng suất cam tăng 30-50%.

Cân đối đạm-kali, ngoài tác dụng làn tăng năng suất cam còn làm tăng chất lượng quả cam, như tăng hàm lượng đường và giảm lượng axit.

Cam quýt là cây ăn quả lâu năm, cho nên hàng năm cần được bón phân và lượng phân thay đổi theo tuổi cây.

Lượng phân bón được khuyến cáo cho cam như ở bảng 7.

Bảng 7: Lượng phân bón cho cam theo tuổi cây

Năm tuổi N (g/cây) P2O5 (g/cây) K2O (g/cây)
1-3 50-150 500-100 60
4-6 200-250 150-200 120
7-9 300-400 250-300 180
Trên 10 400-800 350-400 240

Ghi chú: Tài liệu của GS. Trần Thế Tục.

 

Cách bón như sau:

-          Thời kỳ cây con: bón lân và kali một lần vào cuối mùa mưa, phân đạm chia thành 3-4 lần để bôi hoặc hoà nước tưới gốc cây.

-          Cây trên 3 tuổi và bắt đầu thu hoạch quả: Phân chia là 3 lần để bón: trước ra hoa, sau khi đậu quả và sau thu hoạch. Chia đều mỗi lần bón 1/3 lượng phân.

Phân K chia làm 2 lần để bón: bón ½ lượng K sau khi đậu quả và ½ lượng còn lại bón trước khi thu hoạch 1-2 tháng.

Phân P: bón toàn bộ sau khi thu hoạch quả cùng với phân hữu cơ.

Dựa vào đặc điểm sinh lý và ra quả của cam quýt người ta có thể chia thời gian sinh trưởng của cây thành 2 thời kỳ để bón phân.

  • Thời kỳ cam quýt được 7 tuổi: Thời kỳ này cây phát triển thân, cành là chính. Vào những năm cuối thời kỳ cây đã cho quả  nhưng chỉ là những mùa quả đầu tiên, năng suất quả của cây tăng dần qua các năm. Ở thời kỳ này người ta đề nghị bón phân cho cam quýt với lượng như bảng 8.

Bảng 8: Bón phân cho cam quýt thời kỳ cây dưới 7 tuổi

Loại phân

1-2 năm tuổi

4-5 năm tuổi

6-7 năm tuổi

Phân chuồng (kg/cây)

25-30

35-40

45-50

Vôi bột (kg/cây)

0,5

0,7-0,8

1,0

N (g/ cây)

80-150

200-250

300-400

P2O5 (g/cây)

100-150

150-200

250-300

K2O (g/cây)

100-150

150-250

300-400

 

  • Thời kỳ cam cho quả ổn định (sau năm thứ 7). Ở thời kỳ này năng suất của cam đi dần vào ổn định. Những thay đổi vể năng suất chịu tác động chủ yếu của các yếu tố bên ngoài (khí hậu, sâu bệnh, kỹ thuật chăm bón, v.v…).

Ở thời kỳ này, lượng phân bón được thay đổi tuỳ thuộc vào năng suất của cam quýt. Lượng phân bón được khuyến nghị như ở bảng 9.

Bảng 9: Bón phân theo sản lượng cam quýt

Loại phân và lượng phân

Năng suất trên 15 tấn/ha

Năng suất trên 8 tấn/ha

N (kg/tấn quả)

7-8

11-12

P2O5 (kg/tấn quả)

7-8

11-12

K2O (kg/tấn quả)

8-10

10-12

Nguồn: Nguyễn Văn Kế - ĐHNN TP Hồ Chí Minh

-          Bón sau thu hoạch, bón phục sức cho cây, giúp cây phân hóa mầm hoa: bón vôi + toàn bộ phân chuồng + toàn bộ phân lân + 1/3 phân đạm + 1/3 phân kali.

-          Bón trước trổ hoa 6 tuần: 1/3 lượng đạm + 1/3 lượng kali

-          Bón lúc quả lớn bằng ngón tay cái: 1/3 lượng đạm + 1/3 lượng kali

Tuỳ theo đặc điểm đất đai ở từng vùng có thể tăng giảm lượng phân bón cho thích hợp. Thí dụ ở vùng đất đồng bằng Cửu Long có thể giảm bớt lượng kali.

Cần chia phân ra bón thành nhiều lần để chống rửa trôi mất phân. Khi bón nhớ đào hố hoặc cuốc rãnh nông luân phiên chung quanh tán cây.

Hàng năm nên bón bổ sung phân vi lượng cho cam quýt như Zn, Mg, Mn trong trường hợp bón ít phân chuồng.

Nhằm giảm hiện tượng rụng quả, cần dành 2/3 lượng phân để bón trước khi cây ra hoa. Thực hiện việc bón đón hoa kết hợp với phun phân bón là góp phần tích cực hạn chế rụng quả sau này.

Có  thể thực hiện phân tích là để chuẩn đoán tình hình thiếu dinh dưỡng, kịp thời bón phân cho cam quýt. Người ta phân tích lá 4-7 tháng tuổi của cành nhỏ tận cùng không mang quả. Nếu kết quả phân tích cho thấy N<2,2%; P<0,09%; K<0,7%; Mg<0,2%; Fe<25ppm; Mn<18ppm;

Zn<18ppm; Cu<3,6ppm thì đó là tình trạng cây thiếu dinh dưỡng. Các trung tâm khuyến nông các chủ vườn có thể lấy lá đem phân tích ở các phòng thí nghiệm để kịp thời bón phân cho cây.

 


 

Bón phân cho chuối

 

Chuối là loài cây ăn quả được trồng nhiều ở nước ta nhưng năng suất chuối ở nước ta thấp, thiếu ổn định, phẩm chất quả không cao, vì chuối chưa được chú ý bón phân đầy đủ. Để cây chuối phát triển thành cây cung cấp nguồn hàng xuất khẩu và người trồng chuối có thể thu được hiệu quả kinh tế cao cần chú ý đầy đủ đến việc bón phân cho chuối.

Với năng suất là 32 tấn quả/ha, cây chuối lấy đi từ đất 80kg N, 49kg P2O5, 1145kgK2O. Chuối đòi hỏi lượng kali rất lớn. Tuy nhiên, phần lớn các chất dinh dưỡng được giữ ở trong rễ, củ, thân, lá và đặc biệt ở cuống buồng, vỏ quả. Vì vậy, sau khi thu hoạch, cần trả lại các bộ phận trên đây cho đất. Phân tích các thành phần trong các bộ phận cho thấy: Rễ và củ chuối chứa 5-10%, thân chứa 10-12% các chất dinh dưỡng chuối hút từ đất.

Cân đối đạm kali cho chuối có tầm quan trọng lớn, 2 yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo thành năng suất của chuối. Tuy vậy, đối với chuối, tỷ lệ canxi và magiê cũng rất có ý nghĩa, bởi vì 2 yếu tố này góp phần phát huy hiệu lực của kali.

Một số thí nghiệm thu được kết quả bón cân đối NPK cho chuối làm tăng năng suất 26-27 tạ quả/ha tương ứng với 9-28% năng suất. Hiệu suất của 1kg K2O là 13,2-27,5kg quả chuối, tuỳ thuộc vào lượng kali được sử dụng.

Lượng phân bón phù hợp đối với chuối là: 200kgN + 200kg K2O cho 1ha. Phân lân có thể bón 60-90kg P2O5/ha tuỳ theo loại đất. Nếu đất chua, bón thêm vôi mang lại hiệu quả lớn.

Để đảm bảo quả chuối có phẩm chất tốt, người ta phun kẽm  và bón cho cây với lượng 5-10kg/ha, phun 1-3 lần trong 1 vụ.

Bón phân cân đối cho chuối ngoài việc làm tăng năng suất, còn làm tăng đáng kể chất lượng quả chuối: hàm lượng đường tăng 0,5-1%, nồng độ axit giảm 0,1%, chuối bảo quả được tốt hơn, hình dáng màu sắc của quả đẹp hơn.

Không nên bón phân tập trung cho chuối vì lượng phân có thể bị mất do rửa trôi, bốc hơi…Thông thường người ta chia lượng phân ra bón làm nhiều lần với khoảng cách 2-3 tháng 1 lần. Phân đạm cần được bón sớm hơn kali. Phân kali bón muộn và tập trung vào thời ký trước và sau khi trổ hoa.

Phân hữu cơ là loại phân có tác dụng tốt đối với chuối vì góp phần cung cấp chất dinh dưỡng đồng thời góp phần cân đối dinh dưỡng, nhất là góp phần phát huy hiệu lực của kali giúp cho nông dân tiết kiệm được nhiều phân kali.

Ở các tỉnh phía Nam, quy trình bón phân cho chuối được  khuyến cáo như sau:

-          Bón lót: Chuối được trồng vào hố, khi đào hố để trồng, cần bón cho 1 hố: phân chuồng: 10-15kg; Ure: 60g; SA: 145g; supe lân: 200g; KCL: 200g.

-          Bón thúc: ở vùng đồng bằng Cửu Long, bón NPK với tỷ lệ 2:1:2. Vùng Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên bón với tỷ lệ 2:1:3.

-          Lượng phân bón cho 1 khóm chuối trong 1 năm: N: 80-100g/cây (ure: 200-300g hoặc SA: 400-600g) + P2O5: 45-75g/cây (supe lân 300-500g/cây hoặc DAP 100-160g/cây) + K2O: 80-120g/cây (KCL 140-200g/cây).

Cách bón: cuốc thành rãnh theo vòng tròn, cách gốc chuối 40-60cm, sâu 10-20cm. Bón phân xong lấp đất lại.

Chia lượng phân thành 2 phần để bón: vào đầu và cuối mùa mưa.

Khi cây còn nhỏ bón nhiều N hơn K (2N: 1K2O)

Khi cây trổ buồng bón K nhiều hơn N (1N: 2K2O).

Có thể đợt 1 bón ure, đợt 2 bón SA vì chuối cần S để tạo quả, trong SA có nhiều S.

 


 

 Bón phân cho nhãn

 

Nhãn có như cầu lớn đối với phân bón. Bón đầy đủ và cân đối các loại phân bón vừa làm tăng năng suất quả, vừa góp phần khắc phục hiện tượng ra quả cách năm.

-          Bón lót: thường người ta đào hốc để trồng nhãn. Trước khi đặt cây, cho vào hốc 10-20kg phân chuồng, lấp đất để cho phân hoai mục sau đó mới đem cây đến trồng.

-          Bón thúc ở giai đoạn cây 1-3 tuổi. Lượng phân sử dụng cho một cây là: 200g urê; 300-600g lân; 150-300g KCl. Số phân này được chia thành 3-4 lần bốn trong năm.

-  Bón thúc ở giai đoạn cây trên 3 tuổi. Lượng phân bón tăng dần lên theo tuổi cây . Trung bình bón cho một cây là : 400-500g N; 150-200 P­2O5;  400-500g K2O. Lượng phân này chia thành 4 lần để bón:

·         Trước khi ra hoa bón : 1/3N+1/3K2O

·         Khi quả lớn 1cm: 1/3N+1/3K2O

·         Trước khi thu hoạch 1 tháng: 1/3K2O

·         Sau khi thu hoạch 1 tháng: 1/3N và toàn bộ lân.

Phân được bón bằng cách xẻ rãnh gốc 1m, cho phân vào rồi lấp đất lại. Có thể bón thêm phân hoai mục vào rãnh để tăng kali và các nguyên tố vi lượng cho nhãn.

 


 

Bón phân cho ổi

 

Ổi không kén đất, nên trồng được ở nhiều nơi. Tuy vây, muốn có năng suất cao và quả to cần bón phân cho ổi. Được bón phân, ổi thường cho nhiều quả, vì vậy ổi cần nhiều phân.

- Năm thứ nhất. Lượng phân bón cần cho một gốc ổi là: 200g phân NPK(16:16:8), 50g urê, 50g KCL.

Phân được hoà vào nước để tưới vào gốc cây. Tưới 4-6 lần trong một năm, bắt đầu từ sau khi trồng 15-30 ngày.

- Năm thứ 2. Lượng phân bón cho một gốc: 400-500g phâ